Nöromüsküler hastalıklarda kas kalınlığının ultrason ile değerlendirilmesi ve el kavrama kuvveti: D vitamininin rolü

Creative Commons License

Unkazan F. N., UMAY E.

Aile Hekimliği ve Palyatif Bakım, cilt.11, sa.1, ss.45-51, 2026 (TRDizin)

Özet

Giriş: Bu retrospektif kesitsel çalışmanın amacı, nöromüsküler hastalığı (NMH) olan hastalarda serum vitamin D düzeyleri ile üst ve alt ekstremite kas kalınlığı ve kas kütlesi arasındaki ilişkiyi incelemek; ayrıca vitamin D düzeylerinin beslenme durumu, el kavrama kuvveti ve yorgunluk ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Yöntem: Bu retrospektif kesitsel çalışmaya, Ocak 2016–Ocak 2020 tarihleri arasında nöromüsküler rehabilitasyon amacıyla hastanede yatarak tedavi gören ve en az bir yıldır NMH tanısı bulunan 51 hasta dâhil edildi. Demografik özellikler ve laboratuvar parametreleri hasta kayıtlarından elde edildi. Beslenme durumu Subjektif Global Değerlendirme ile, kas kuvveti Jamar dinamometresi ile ve yorgunluk Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Kas kalınlığı, dominant tarafta seçilmiş üst ve alt ekstremite kaslarının ultrasonografik ölçümleri ile belirlendi. Bulgular: Medyan serum vitamin D düzeyi 19,82 ng/mL (9,01–39,82) olup, hastaların %62,7’sinde beslenme durumu normaldi. NMH alt grupları arasında değerlendirme parametreleri açısından anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Serum vitamin D düzeyleri ile el kavrama kuvveti (r=0,651; p=0,001) ve ön kol fleksör kas kalınlığı (r=0,693; p=0,001) arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulundu. Regresyon analizinde, el kavrama kuvveti ve ön kol fleksör kas kalınlığının serum vitamin D düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterildi. El kavrama kuvvetindeki 1 birimlik artışın serum vitamin D düzeyinde 0,625 birimlik, ön kol fleksör kas kalınlığındaki 1 birimlik artışın ise serum vitamin D düzeyinde 1,459 birimlik artış ile ilişkili olduğu belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada yer alan NMD hastalarında, serum 25(OH)D düzeyleri el kavrama kuvveti ve önkol fleksör kas kalınlığı ile pozitif yönde ilişkili bulunurken, değerlendirilen diğer kas gruplarında belirgin bir ilişki saptanmadı. Kesitsel tasarım nedeniyle nedensellik çıkarımı yapılamamakla birlikte, bu bulgular D vitamini durumunun periferik kas fonksiyonu ve morfolojisi ile ilişkili olabileceğini ve nöromüsküler rehabilitasyon bağlamında kasla ilişkili sonuçlar yorumlanırken dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir. Uygun kontrol grupları içeren, hastalığa özgü prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
Introduction: This retrospective cross-sectional study aimed to investigate the association between serum vitamin D levels and upper and lower extremity muscle thickness and muscle mass in patients with neuromuscular diseases (NMDs), as well as their relationship with nutritional status, handgrip strength, and fatigue. Methods: This retrospective cross-sectional study included 51 patients with a confirmed diagnosis of NMD for at least one year who were hospitalized for neuromuscular rehabilitation between January 2016 and January 2020. Demographic characteristics and laboratory parameters were obtained from medical records. Nutritional status was assessed using the Subjective Global Assessment, muscle strength using a Jamar dynamometer, and fatigue using the Fatigue Severity Scale. Muscle thickness was evaluated by ultrasonography of selected upper and lower extremity muscles on the dominant side. Results: The median serum vitamin D level was 19.82 ng/mL (9.01–39.82), and 62.7% of patients had normal nutritional status. No significant differences were observed among NMD subgroups regarding assessment parameters (p>0.05). Serum vitamin D levels were positively correlated with handgrip strength (r=0.651, p=0.001) and forearm flexor muscle thickness (r=0.693, p=0.001). Regression analysis demonstrated that handgrip strength and forearm flexor muscle thickness were independently associated with serum vitamin D levels. A one-unit increase in handgrip strength was associated with a 0.625-unit increase in serum vitamin D level, while a one-unit increase in forearm flexor muscle thickness was associated with a 1.459-unit increase in serum vitamin D level. Conclusion: In this inpatient NMD cohort, serum 25(OH)D levels were positively associated with handgrip strength and forearm flexor muscle thickness, while no clear associations were observed in other assessed muscle groups. Although causality cannot be inferred from this cross- sectional design, these findings suggest that vitamin D status may be linked to peripheral muscle function and morphology and should be considered when interpreting muscle-related outcomes in neuromuscular rehabilitation settings. Prospective, disease-specific studies with appropriate control groups are warranted.