Volkanik Peyzaj: Kaldera Gölü Yakın Çevresi Değişimi Nemrut Gölü Örneği

Aksoy T.

Türk Uzaktan Algılama ve CBS Dergisi, cilt.7, sa.1, ss.37-55, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Türkiye'deki Nemrut Kalderası'nda 1990-2018 arasındaki arazi örtüsü değişimini ve potansiyel etkenlerini, CORINE, ASTER ve CHIRPS verilerini kullanarak CBS tabanlı bir yaklaşımla analiz etmektedir. Sonuçlar, çalışma alanının %7,7'sine denk gelen 418 hektarlık bir alanda önemli bir ekolojik süksesyon (ardıllaşma) yaşandığını ortaya koymuştur. Baskın değişim, 314 hektar seyrek bitki örtülü alanın ve 50 hektar çıplak kayanın daha yoğun bitki formasyonlarına (Geçişli Orman-Çalılık Alanları) dönüşerek birincil ve ikincil süksesyon süreçlerini sergilemesidir. Su yüzeyinde ise 6 hektarlık net bir azalma ölçülmüştür. Yağışlarda belirgin bir uzun vadeli trendin olmaması, bu dönüşümün arkasındaki itici gücün doğrudan iklimsel bir değişimden çok, Kalderanın koruma statüsü ve elverişli mikro-topoğrafyası ile desteklenen doğal süksesyon olabileceğine işaret etmektedir. Ancak, bu net değişimin, analiz periyodu içindeki kurak ve yağışlı dönemlerden etkilenmiş olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu araştırma, ekosistemin direncini ve dinamik mozaik yapısını vurgulayarak, bu önemli volkanik peyzajın sürdürülebilir yönetimi için kritik bir temel sunmaktadır.
This study analyzes the land cover change and its potential drivers in the Nemrut Caldera, Turkey, between 1990 and 2018, using a GIS-based approach with CORINE, ASTER, and CHIRPS data. The results reveal a significant ecological succession in an area of 418 hectares, corresponding to 7.7% of the study area. The dominant change is the conversion of 314 hectares of sparsely vegetated areas and 50 hectares of bare rock into denser vegetation formations (Transitional Woodland-Shrub), exhibiting processes of both primary and secondary succession. A net decrease of 6 hectares was also measured in water surfaces. The absence of a significant long-term trend in precipitation suggests that the driving force behind this transformation may be natural succession supported by the caldera's conservation status and favorable micro-topography, rather than direct climatic change. However, it should also be considered that this net change might have been influenced by the dry and wet periods within the analysis period. By highlighting the ecosystem's resilience and dynamic mosaic structure, this research provides a critical baseline for the sustainable management of this important volcanic landscape.