Öğretmenlerin kişisel ve mesleki gelişimleri için açık eğitim kaynaklarını kullanma alışkanlıklarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri açısından değerlendirilmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Nilgün Tosun
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın amacı, açıklık kavramı doğrultusunda ortaya
çıkan eğitimde açıklık, açık erişim, açık eğitim kaynakları (AEK), kitlesel
açık çevrim içi dersler (KAÇD) gibi kavramlara açıklamalar getirerek Milli
Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı okullarda görev yapan öğretmenlerin kişisel ve
mesleki gelişimleri için AEK’leri kullanma alışkanlıklarını yaşam boyu öğrenme
kavramı çerçevesinde değerlendirmektir. Bu bağlamda bu çalışma, karma araştırma
yöntemlerinden biri olan açıklayıcı karma desen kullanılarak desenlenmiştir.
Çalışmanın nicel bölümü betimsel tarama modeli, nitel bölümü ise durum
çalışması deseniyle şekillendirilmiştir. Çalışmanın nicel bölümünde evren, 2021-2022
eğitim öğretim yılında Türkiye’nin tamamında MEB’e bağlı resmi ve özel
okulların tüm kademelerinde görev yapan, branş ayrımı yapılmaksızın tüm
öğretmenlerden, örneklem ise kolay ulaşılabilir örneklemle belirlenmiş 588
öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmanın nitel bölümüne amaçlı örneklemle
belirlenmiş 10 öğretmen katılım göstermiştir. Nicel bölümde öğretmenlerden
cinsiyet, yaş, kıdem yılı, eğitim seviyesi, branş, okul kademesi, görev yapılan
okul türü ve görev yapılan okulun bulunduğu yerleşim birimi gibi demografik
veriler toplanmıştır. Bunun yanı sıra araştırmacı tarafından AEK kullanım
durumunu belirlemek üzere geliştirilen anket uygulanmıştır. Öğretmenlerin yaşam
boyu öğrenme eğilimlerini belirlemek ve çeşitli değişkenlerle ilişkisini ortaya
koyabilmek için ise Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Nitel
verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen yarıyapılandırılmış
görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi SPSS 26.0 paket program
kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin elde edilebilmesi için normallik
testi, ki-kare testi, t-testi ve ANOVA testleri uygulanmıştır. Nitel verilerin
analizinde içerik analizine başvurulmuştur. Çalışmadan elde edilen bulgulara
göre, çalışmaya katılan öğretmenlerin yarısından fazlasının AEK konusunda bilgi
sahibi oldukları ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlerin AEK kullanma
durumlarıyla cinsiyetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmuş; diğer değişkenler arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark
gözlenmemiştir. Bunun yanı sıra öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleriyle
cinsiyetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Ayrıca
öğretmenlerin genelinin yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir.
Öte yandan öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleriyle cinsiyet ve eğitim
seviyesi arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Eğitim seviyesindeki farkın
hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için yapılan Scheffe testi sonucuna
göre, farkın lisans ve yüksek lisans mezunları arasında olduğu görülmüştür.
Ayrıca öğretmenlerin AEK kullanım durumlarıyla yaşam boyu öğrenme eğilimleri
arasında anlamlı bir fark tespit edilmiş ve AEK kullanan öğretmenlerin yaşam
boyu öğrenme eğilimlerinin kullanmayan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre, AEK’lerin
öğretmenlere sağladığı en önemli faydanın zaman ve mekân tasarrufu olduğu
belirlenmiştir. Bunun yanı sıra öğretmenlerin görev yaptıkları kurumlardan AEK
konusunda farkındalık çalışmaları yapmalarını ve öğretmenleri bu konuda teşvik
etmelerini istedikleri belirlenmiştir. MEB’den ise, kaynaklarda nicelik ve
niteliksel artışlar bekledikleri, AEK kullanımı konusunda destek ve iş birliği
istedikleri ortaya çıkmıştır.